Integrujące rozumienie objawów nerwicowych
Przedstawione wcześniej psychodynamiczne, poznawczo-behavioralne i biologiczne koncepcje zaburzeń nerwicowych nie muszą być ze sobą sprzeczne, jeśli przyjmie się, że przeżycia psychiczne, będące funkcją działania ośrodkowego układu nerwowego, zależą również od subiektywnych znaczeń, jakie mają okreslone tresci dla jednostki. Obraz świata i samego siebie kształtuje doświadczenie życiowe i własna aktywność ale zależy on również od sprawmności OUN. Wzajemne związki procesów psychicznych i neurofizjologicznych mają również eksperymentalne uzasadnienie.
Morski ślimak Aplysia o stosunkowo prostej budowie układu nerwowego stał się wdzięcznym obiektem badań nad mechanizmami uczenia się. Kandel zdołał zrobić z nim to samo co Pawłow z psami - wyuczył go odruchu warunkowego, polegającego na cofaniu skrzeliny do jamy płaszczowej oraz opisał mechanizmy związanych z tym zjawiskiem procesów biochemicznych. Z jego eksperymentów wynika że połączenie synaptyczne wzmacnia i trwale zmienia regulacja ekspresji genu związanego z uczeniem się. Zdaniem Kandela należy przy tym rozważyć w jakim stopniu określony proces biologiczny determinują czynniki genetyczne, rozwojowe, toksyczne, infekcyjne, środowiskowe czy społeczne. Co więcej, uważa on że neurobiologia może przyczynić się do renesansu psychoanalizy,,opartej po uwzględnieniu badań neurofizjologicznych - na bardziej weryfikowalnych hipotezach. Cooper przypomniał, że Freud wykorzystywał odkrycia i koncepcje z innych dyscyplin naukowych, dodając że wprawdzie postępy neurobiologii od wieków zaciesniają granice rzeczywistości psychicznej, jednak nie istnieje niebezpieczeństwo, że ona zaniknie. Nauki psychobiologiczne wyjaśniają rzeczywistość na innym poziomie niż psychologia.
Dobry przykład integrowania informacji dotyczących neuroscience i psychoterapii stanowią także eksperymenty przeprowadzone na małpach (Suomi 1991). W jednym z nich stwierdzono, że oddzialenie małej małpki od matki powoduje wiele zaburzeń w jej zachowaniu, które mogą ustąpić, jeśli zostanie ona oddana pod opiekę sprawnej społecznie innej młodej małpki, która spełni funkcję swego rodzaju terapeuty. Zauważono jednak, że te wychowane przez rówieśniczki małpki reagowały nawrotem objawów w stresujących sytuacjach, a separacja w 6 miesiącu życia powodowała wyższe stężenie kortyzolu i ACTH niż u małpek wychowywanych przez swoje matki. Wyniki te wskazują na niekorzystne skutki doświadczeń separacji oraz na pewne możliwości zmniejszenia ich konsekwencji przez swego rodzaju oddziaływanie ?terapeutyczne?. Jeszcze ciekawsze są wyniki drugiego eksperymentu. Jedynie około 20% małych małpek reagowało depresyjnie na krótkotrwałą separację, co wyrażało się zwiększeniem stężenia kortyzolu, ACTH oraz wzrostem przemiany noradrenaliny. Sugeruje to, że wymieniona grupa osobników cechowała się większą wrodzoną skłonnością do takich reakcji. Mogła być ona jednak w pewnych przypadkach przezwyciężona. Z badań tych wynika, że doświadczenia życiowe powodują pewne zmiany biochemiczne, które w zależności od zaistnienia innych czynników rozmaicie wpływają na psychiczne funkcjonowanie jednostki.